Wie denkt dat de natuur in de winter stilvalt, liep nog niet door Arboretum Kalmthout. Al zo’n veertig jaar viert het Arboretum haar Hamamelisfeesten, waarin ze de bloeiende toverhazelaars in de kijker zetten. Terwijl de rest van de natuur een dutje doet, gooien de toverhazelaars hun bloemblaadjes open als miniatuurvuurwerk. Geel, oranje, rood… en met een krachtige, kruidige geur. De perfecte reminder dat schoonheid helemaal geen warm weer nodig heeft. Zeven weetjes over deze bijzondere winterbloeier.

Eerst die gekke naam. Hamamelis is de wetenschappelijke naam voor toverhazelaar, een houtachtige struik of kleine boom die in de winter bloeit.

In Arboretum Kalmthout groeien er bijna tweehonderd verschillende, maar in totaal minstens dubbel zoveel. In januari en februari bloeien die samen, als een botanisch vuurwerk!

Een toverhazelaar zul je niet tegenkomen in een natuurgebied.

Hamamelis is immers een exotische plant. Ontdekkingsreizigers en botanici brachten ze mee uit zowel Amerika als uit Azië mee naar Europa, waar ze in kwekerijen en plantentuinen terechtkwamen. Van daaruit vonden ze de weg naar onze tuinen als decoratieve, winterbloeiende sierstruiken.

Een toverhazelaar is geen hazelaar.

De blaadjes en de groei van de Hamamelis lijken wel wat op de gewone hazelaar maar ze behoren tot twee verschillende plantenfamilies. Wat een toverhazelaar ook niet kan, is toveren. Maar magisch is de plant natuurlijk wel: of het nu vriest dat het kraakt of centimeters dik sneeuwt: de feestelijke gele, oranje of rode bloempjes zorgen voor vuurwerk op de kale takken. Bij extreme koude krullen de bloemblaadjes op om zichzelf te beschermen. Op die manier kunnen ze vier tot vijf koudegolven overleven gedurende één winter. Geen toverij, gewoon deurtjes toe dus.

Arboretum Kalmthout is wereldwijd gekend voor de toverhazelaar-collectie.

Al vrij snel nadat nadat de toverhazelaars in Europa aankwamen - halfweg de negentiende eeuw - groeiden ze er. Arboretum Kalmthout was toen een kwekerij van sierplanten en sierbomen van Charles Van Geert, die hier in 1856 was neergestreken.

Na de dood van Van Geert veranderde de kwekerij van naam: het werd de Société Anonyme Horticole de Calmpthout, een naam die je nog steeds kunt lezen op de gevel van het Vangeertenhof, het witte romantische gebouw schuin tegenover het station van Kalmthout. De opvolger van Van Geert, Antoine Kort, ging met de aanwezige toverhazelaars aan de slag: hij verzamelde zaad, zaaide dat en selecteerde de beste, mooiste, geurigste planten. Die liet hij uitgroeien tot volwassen struiken.

De Tweede Wereldoorlog weerhield hem ervan om zijn geselecteerde zaailingen te beschrijven, te benoemen en officieel te publiceren. Gelukkig kwamen na hem Georges en Robert De Belder, die de verwilderde kwekerij in 1952 overnamen. Samen met Roberts echtgenote Jelena vormden ze deze plek om tot het huidige Arboretum Kalmthout. Het koppel ontdekte de oude Hamamelisplanten en ging er met grote expertise mee aan de slag, wat resulteerde in vele sterke toverhazelaars, die nog steeds gekweekt en aangeplant worden.

Waar ook ter wereld iemand een nieuwe toverhazelaar benoemt, Arboretum Kalmthout zorgt ervoor dat deze een plek krijgt in een internationaal namenregister.

Sinds 2003 is er het internationale registratiepunt voor de cultivars van de toverhazelaar, of International Cultivar Registration Authority (ICRA). Je kunt de lijst, de Hamamelis cultivar checklist, raadplegen via de website of een boekje aankopen in de cadeau- en boekenshop van het Arboretum.

De Hamamelisfeesten zijn de stilste feesten van Kalmthout.

Wat meer dan veertig jaar geleden begon als enkele zondagnamiddagopeningen in januari, is anno 2026 een dagelijks feest dat bijna twee maanden duurt. Elke dag kun je om 14 uur een plekje reserveren bij een gids die je de mooiste exemplaren laat zien en je meer vertelt over de bijzonderheden en geschiedenis. Niet te missen! Ontdek je de toverhazelaars liever op eigen tempo? Volg dan de wegwijzers door de tuin.

Er bestaan twee drankjes met Hamamelis uit het Arboretum.

Een alcoholvrije Florist en een Arboretum Gin, beide te koop in de cadeau-en boekenshop van Arboretum Kalmthout.

Wie door de tuin wandelt, merkt meteen dat hier anderhalve eeuw expertise leeft. Trek deze winter dus zeker je warmste jas aan en laat je onderdompelen in een seizoen dat plots een pak kleurrijker oogt!