Dierenwelzijn bij de politie: een kijkje achter de schermen
Een hond die alleen ronddoolt, een paard met een verwaarloosde vacht, een kat die rondzwerft. Politiezone Grens krijgt jaarlijks veel meldingen in het kader van dierenwelzijn. Maar wat gebeurt er eigenlijk als daarvan melding wordt gemaakt? We spraken met inspecteur Danielle de Moor van de dienst dierenwelzijn en kregen een helder beeld van hoe meldingen worden opgevolgd, welke misverstanden er leven, en waarom de samenwerking met partners zoals bijvoorbeeld dierenasiel Canina onmisbaar is.
Wat houdt dierenwelzijn binnen de politie precies in?
“Alle meldingen die te maken hebben met de verzorging, huisvesting of medische zorg van dieren komen bij de dienst terecht, net als vragen over vergunningen en registraties.”
“De belangrijkste wetgeving waarop de politie zich baseert is de Vlaamse Codex Dierenwelzijn van 17 mei 2024. Die verving de oudere wet van 14 augustus 1986 betreffende de bescherming en het welzijn der dieren. Daarnaast bestaan er nog tal van decreten, besluiten en verordeningen die specifieke materies of diersoorten regelen.”
Met welke meldingen rond dierenwelzijn krijgen jullie het vaakst te maken?
“Verwaarlozing komt het meest voor: honden en weidedieren die zonder beschutting worden gehouden.”
Wat is het verschil tussen dierenmishandeling en verwaarlozing?
“Dierenmishandeling is het actief kwaad doen aan een dier, bijvoorbeeld slaan of stampen. Verwaarlozing is net het nalaten van de nodige zorg, al dan niet bewust. Meestal gebeurt dat onbewust: mensen weten simpelweg niet altijd wat een dier nodig heeft.”
Welke stappen onderneemt de politie wanneer er een melding binnenkomt?
“Eerst volgt een controle ter plaatse. Daarbij worden voorgaanden, registraties en vergunningen nagekeken, en indien nodig wordt contact opgenomen met een dierenarts, een hoefsmid of de inspecteur-dierenarts van de afdeling Dierenwelzijn van de Vlaamse Overheid.”
“Op basis daarvan kunnen maatregelen worden opgelegd, waarna een hercontrole volgt om na te gaan of die maatregelen ook effectief worden nageleefd.”
Werken jullie daarbij samen met andere instanties?
“Zeker. De dienst werkt onder meer samen met de inspectie dierenwelzijn, dierenasiel Canina, eventuele andere opvangcentra, het zwerfkattenbeleid van de gemeente, dierenartsen, hoefsmeden, het FAVV, het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) en Cites, een verdrag dat de handel in wilde dier- en plantensoorten die met uitsterven bedreigd zijn, reguleert.”
Welke misverstanden leven er bij het grote publiek over dierenwelzijn en de wetgeving?
"Veel mensen weten niet goed hoe het zit met de registratieplicht voor honden en katten, en zeker niet met de verplichting tot sterilisatie. Daarnaast leeft nog het idee dat de politie enkel controleert of een dier eten en drinken heeft, terwijl er in werkelijkheid veel meer bij komt kijken.”
Brengt de herfst specifieke uitdagingen met zich mee op het vlak van dierenwelzijn?
“De herfst is eigenlijk het rustigste seizoen. Elk ander seizoen heeft wel zijn eigen uitdagingen: in de winter gaat het vooral over gebrek aan beschutting en geen toegang tot ijsvrij drinkwater, in het voorjaar duiken overal kittens op en in de zomer zorgen hitte, gebrek aan beschutting en gebrek aan drinkwater voor extra aandacht.”
Welke signalen kunnen erop wijzen dat een dier hulp nodig heeft?
“Een dier dat opvallend te mager is, maar ook een dier dat te dik is, kunnen wijzen op een probleem. Andere signalen zijn een doffe of geklitte vacht, zichtbare verwondingen die niet verzorgd zijn, of een dier dat amper nog beweegt.”
Welke fouten maken mensen soms uit goede bedoelingen?
“Sommige mensen gaan zelf dieren voederen of water geven wanneer ze denken dat een dier het nodig heeft. Dat kan echter verkeerd aflopen: verkeerde voeding kan zelfs fataal zijn, bijvoorbeeld wanneer niet-gedroogd brood aan paarden wordt gegeven.”
“Wanneer mensen zelf water bijvullen, kan de politie bovendien niet meer vaststellen dat er eigenlijk geen water voorzien was, wat het moeilijker maakt om de situatie correct te beoordelen.”
Welke informatie helpt jullie om een melding correct op te volgen?
“Hoe meer correcte informatie, hoe beter. Het liefst met een foto erbij. Nuttig zijn onder meer: om welk dier het gaat, op welke locatie, wie de verantwoordelijke is en hoe lang de situatie al aansleept.”
Hoe gaat het verder na zo’n klacht over dierenverwaarlozing of -mishandeling?
“We gaan daarbij te werk zoals de politie dat bij elke melding doet: waar nodig wordt een onderzoek gevoerd, gaan we ter plaatse voor een controle, en wordt de diereninspectie ingelicht. Afhankelijk van de ernst van de feiten volgt daarna een waarschuwing of een procesverbaal, dat wordt overgemaakt aan het parket. Bij zware verwaarlozing of mishandeling kunnen de dieren in beslag worden genomen en sinds 2025 kan een rechter zelfs een tijdelijk of definitief verbod opleggen om nog dieren te houden.”
Wat motiveert jou persoonlijk om deze taak op te nemen?
“Dieren zijn mijn leven. Ook buiten het werk ben ik er bijna altijd mee bezig: ik help als vrijwilliger en vang zelf dieren op. Je kan echt een verschil maken en ziet meestal ook snel resultaat. Niet alleen voor de dieren, maar ook voor de mensen.”
“Zowel melders als, in zowat 95% van de gevallen, de eigenaars zelf zijn blij wanneer ze verandering zien. Uiteindelijk is er maar een minderheid die bewust slecht bezig is. Veel vaker gaat het om gebrek aan kennis, gebrek aan financiële mogelijkheden of een uitzichtloze situatie.”
“Door die mensen een duwtje in de goede richting te geven, help je zowel het dier als de mens. Ik hou van die volledige puzzel: actief buiten bezig zijn met en voor dieren, maar ook het administratieve werk dat nodig is om die puzzel te doen kloppen.”
Wat als je je zorgen maakt over het welzijn van een dier?
-
1
Voor een niet-dringende melding kan je terecht op 03 620 29 29, of eventueel via e-mail naar pz.grens@police.belgium.eu. Na de kantooruren schakelt dat nummer automatisch door naar 101.
-
2
Is er wél dringend hulp nodig, bel dan meteen 101, zo kan een ploeg op dat moment nog vaststellingen doen.
-
3
Speciale dossiers van dierenwelzijn worden overgemaakt voor opvolging aan de dienst Dierenwelzijn.